Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz. U. nr 177, poz. 1468 ze zm.) osoba fizyczna ma prawo do zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z:

• budową budynku mieszkalnego,
   
• nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne,
   
• remontem budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego.

rys. Zwrot VAT za materiały budowlane

Uwaga

Prawo do zwrotu, o którym mowa, przysługuje, pod warunkiem że osoba fizyczna lub jej małżonek nie dokonywali ww. czynności, tj. budowy, rozbudowy czy remontu, jako podatnicy podatku od towarów i usług, w celu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

1. Dane niezbędne do złożenia wniosku o zwrot wydatków

Podstawą ubiegania się o zwrot części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych jest wniosek. Przepisy nie określają wzoru urzędowego takiego wniosku. Ustawa o zwrocie wydatków określa jedynie dane jakie powinien on co najmniej zawierać, tj.:

1) imię i nazwisko, numer NIP albo numer PESEL w przypadku gdy osoba fizyczna nie posiada numeru NIP, a w przypadku gdy osobie fizycznej składającej wniosek nie nadano żadnego z tych numerów - rodzaj i numer dokumentu tożsamości tej osoby, w tym również wystawionego w państwie innym niż Rzeczpospolita Polska, adres zamieszkania osoby fizycznej, a w przypadku małżonków - obojga małżonków;

2) wskazanie właściwego urzędu skarbowego, do którego kierowany jest wniosek;

3) rodzaj poniesionych wydatków;

4) rok rozpoczęcia inwestycji;

5) wykaz faktur oraz wartość poniesionych wydatków;

6) kwotę zwrotu;

7) oświadczenie o zakresie przeprowadzonego remontu, jeżeli roboty te nie wymagają pozwolenia na budowę;

8) wskazanie sposobu wypłaty kwoty zwrotu; jeżeli wypłata ma nastąpić na rachunek bankowy - wskazanie numeru rachunku osoby fizycznej składającej wniosek, a w przypadku wspólnego wniosku małżonków - numeru rachunku obojga lub jednego z nich, na który ma być dokonany zwrot;

9) podpis osoby fizycznej ubiegającej się o zwrot wydatków, a w przypadku małżonków - podpisy obojga małżonków bez względu na sposób złożenia wniosku: wspólnie z małżonkiem albo odrębnie przez każdego z małżonków.

Ponadto do wniosku należy załączyć kopię:

• pozwolenia na budowę, jeżeli inwestycja wymagała takiego pozwolenia,
   
• dokumentu potwierdzającego tytuł prawny osoby fizycznej do budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, którego remont nie wymagał pozwolenia na budowę - ustawa nie wymienia wprost wszystkich tytułów prawnych do nieruchomości stanowiących podstawę ubiegania się o zwrot, jednak organy podatkowe za tytuł prawny do lokalu (budynku) mieszkalnego uznają m.in.: własność, umowę użyczenia, umowę najmu lub dzierżawy, a także inny stosunek zobowiązaniowy, z którego wynika prawo podatnika do korzystania z budynku (lokalu) mieszkalnego;
   
• faktur dokumentujących poniesione wydatki.

2. Wniosek VZM-1

Podatnicy, którzy wolą korzystać z gotowych druków, mogą wykorzystać wzór wniosku wraz z załącznikami opracowany przez Ministerstwo Finansów, który jest również dostępny na stronie www.gofin.pl.

Są to następujące formularze:

• VZM-1 - "Wniosek o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym poniesionych od dnia 1.05.2004 r.",
   
• VZM-1/A - "Wykaz faktur i wartości poniesionych wydatków odliczonych w ramach ulg mieszkaniowych, opodatkowanych podatkiem VAT wg stawki 22%",
   
• VZM-1/B - "Wykaz faktur i wartości poniesionych wydatków nieodliczonych w ramach ulg mieszkaniowych, opodatkowanych podatkiem VAT wg stawki 22%",
   
• VZM-1/C - "Wykaz faktur i wartości poniesionych wydatków nieodliczonych w ramach ulg mieszkaniowych, opodatkowanych podatkiem VAT wg stawki 23%".

Uwaga

Wniosek o zwrot wydatków może być złożony nie częściej niż raz w roku.

Sposób wypełnienia niektórych pozycji formularza VZM-1

A. Miejsce, cel i tryb składania wniosku oraz informacja o wnioskodawcy

W poz. 6. formularza wpisuje się urząd skarbowy, do którego adresowany jest wniosek. Wniosek należy złożyć w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek w dniu jego złożenia. Jeżeli osoba fizyczna pozostaje w związku małżeńskim, formularz może być złożony wspólnie z małżonkiem lub odrębnie przez każdego z małżonków.

W przypadku wspólnego wniosku małżonków mających różne miejsca zamieszkania - składa się go do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania przynajmniej jednego z małżonków. Małżonkowie, którzy składają odrębne wnioski, do różnych urzędów skarbowych, są zobowiązani zawiadomić o złożeniu przez siebie wniosku urząd skarbowy właściwy dla małżonka. Zawiadomienie powinno nastąpić w formie pisemnej.

Poz. 7. Cel złożenia wniosku - w pozycji należy zaznaczyć czy celem jest jego złożenie (w takim przypadku w poz. 5 wpisuje się kolejny numer wniosku składanego począwszy od 1 stycznia 2006 r. czyli od chwili, gdy ustawa o zwrocie weszła w życie), czy korekta.

Poz. 8. Wniosek składa/ją - należy zaznaczyć właściwy kwadrat z informacją, czy wnioskodawcą jest osoba fizyczna niepozostająca w związku małżeńskim, małżonek składający wniosek indywidualny, czy małżonkowie składający wniosek wspólnie.

B. Dane identyfikacyjne i adres

W poz. 9-24 należy wpisać dane adresowe osoby fizycznej oraz - w przypadku gdy w dniu składania wniosku nie ma ona obowiązku posiadania numeru identyfikacji podatkowej - PESEL oraz imiona rodziców. Pozycję dotyczącą rodzaju i numeru dokumentu tożsamości oraz kraju jego wydania wypełnia się w przypadku gdy osoba fizyczna nie ma obowiązku posiadania NIP ani numeru PESEL.

W poz. 25-40 wpisuje się dane małżonka. Część tę należy wypełnić również w przypadku gdy małżonkowie składają odrębne wnioski. Pola wypełnia się analogicznie jak przy poz. 9-24.

C. Informacja o rodzaju inwestycji, na którą zostały poniesione wydatki

Poz. 41-43 - w części tej w odpowiedniej pozycji należy zaznaczyć rodzaj inwestycji oraz rok jej rozpoczęcia.

D. Obliczenie kwoty zwrotu oraz przysługujących limitów

W poz. 44 należy podać datę złożenia pierwszego wniosku - od daty tej rozpoczyna się liczenie pięcioletnich okresów, dla których ustala się limity zwrotów. Data ta ma również wpływ na wysokość limitów, bowiem istotne jest czy pierwszy wniosek został złożony w okresie obowiązywania stawki podatku VAT w wysokości 22%, czy 23%, niezależnie od tego kiedy dokonano zakupu materiałów.

Uwaga

Od 1 stycznia 2011 r. w związku z podwyższeniem stawki podatkowej do 23% zmieniły się zasady ustalania przysługującego limitu. Obecnie wysokość limitu zwrotu uzależniona jest od:

•  
  • rodzaju inwestycji (czy wymaga pozwolenia na budowę, czy też nie),
     
  • korzystania (lub nie) z ulgi budowlanej lub remontowej,
     
  • ceny za 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym GUS przed kwartałem złożenia wniosku o dokonanie zwrotu,
     
  • daty złożenia pierwszego wniosku.

W poz. 45 należy podać cenę za 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej w drodze komunikatu w Dzienniku Urzędowym GUS przed kwartałem złożenia wniosku o dokonanie zwrotu.

Poz. 47-50 zawarte są w dwóch blokach, przy czym należy wypełnić tylko jeden z nich. W przypadku gdy pierwszy wniosek był złożony:

• w okresie obowiązywania stawki 22% - należy wypełnić blok D.3.1.,
   
• po dniu 31 grudnia 2010 r. - należy wypełnić blok D.3.2.

Limity zwrotów, z wyjątkiem wniosków składanych po raz pierwszy
po dniu 31 grudnia 2010 r.

Limity dla osób składających pierwszy wniosek od 1 stycznia 2011 r.

Poz. 51-54 - w pozycjach tych oblicza się kwotę zwrotu przed ograniczeniem limitami, natomiast w poz. 55 - kwotę po ograniczeniu limitami, zaokrąglając do pełnego złotego.

Limity kwoty zwrotu dotyczą okresów pięcioletnich liczonych od daty złożenia pierwszego wniosku. Podatnik składający kolejny wniosek, przy wyliczaniu kwoty przysługującego limitu uwzględnić musi zwrot VAT uprzednio otrzymany. Kwota przysługującego limitu na dzień złożenia kolejnego wniosku stanowi różnicę pomiędzy kwotą limitu przysługującego w pięcioletnim okresie, a kwotą limitu wcześniej wykorzystanego w tym okresie. W przypadku osób fizycznych pozostających w związku małżeńskim w dniu poniesienia wydatków, zwrot przysługuje łącznie na oboje małżonków.

Jeżeli osoba fizyczna otrzymała kwotę zwrotu:

• przed zawarciem związku małżeńskiego, to kwotę zwrotu pomniejsza się o kwoty uprzednio otrzymane,
   
• w czasie trwania związku małżeńskiego lub do momentu orzeczenia przez sąd separacji, a następnie związek małżeński ustał lub sąd orzekł separację, przysługującą jej kwotę zwrotu pomniejsza się o 50% kwoty uprzednio otrzymanej, jeżeli składany był wspólny wniosek małżonków, lub o kwotę otrzymanego zwrotu, jeżeli składany był odrębny wniosek.

Kwotę zwrotu określa urząd skarbowy w drodze decyzji, którą wydaje w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku, natomiast w terminie 25 dni od dnia doręczenia decyzji urząd skarbowy wypłaca kwotę zwrotu. Jeżeli jednak prawidłowość złożonego wniosku nie budzi wątpliwości, urząd skarbowy dokonuje zwrotu bez wydawania decyzji. Wypłata zwrotu następuje w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

E. Oświadczenie o zakresie przeprowadzonego remontu budynku (lokalu) mieszkalnego, który nie wymagał pozwolenia na budowę

W części tej należy podać dokładny zakres przeprowadzonego remontu budynku lub lokalu, jeśli nie wymagał on pozwolenia na budowę, wykorzystując przy tym wykaz robót stanowiący załącznik do ustawy o zwrocie wydatków.

F. Wskazanie sposobu wypłaty kwoty zwrotu

Wnioskodawca w poz. 57-58 dokonuje wyboru sposobu dokonania wypłaty:

• w kasie,
   
• za pośrednictwem banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (wówczas należy podać numer rachunku),
   
• za pośrednictwem poczty (wówczas zwrot jest pomniejszony o koszty przesłania).

G. Informacja o załącznikach

W części tej zamieszcza się informacje o rodzaju i ilości załączników złożonych wraz z wnioskiem, takich jak:

• kopia pozwolenia na budowę (jeżeli roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę),
   
• kopie faktur dokumentujących poniesione wydatki,
   
• kopia dokumentu potwierdzająca tytuł prawny do budynku (lokalu) mieszkalnego, którego remont nie wymagał pozwolenia na budowę,
   
• ilość załączników VZM-1/A, VZM-1/B, VZM-1/C.

Uwaga

W przypadku złożenia wniosku odrębnego przez jednego z małżonków - podpisy muszą złożyć oboje.

3. Załączniki do wniosku VZM-1

Dokumentami uprawniającymi do zwrotu wydatków są faktury wystawione od 1 maja 2004 r. na materiały, których wykaz jest zamieszczony w obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 września 2010 r. w sprawie ogłoszenia obowiązującego od dnia 1 stycznia 2011 r. wykazu materiałów budowlanych, które do dnia 30 kwietnia 2004 r. były opodatkowane stawką podatku od towarów i usług w wysokości 7%, a od dnia 1 maja 2004 r. są opodatkowane podatkiem VAT (Dz. Urz. MI nr 11, poz. 35). W części B. załączników VZM-1/A, VZM-1/B oraz VZM-1/C należy wpisać numer, datę wystawienia faktury, NIP sprzedawcy, kwotę brutto i podatku VAT uprawniającego do zwrotu z podziałem na inwestycję wymagającą lub niewymagającą pozwolenia na budowę. Jeżeli nie wszystkie wydatki z danej faktury uprawniają do zwrotu, wówczas w wyznaczonej kolumnie (1a) wpisuje się liczbę porządkową pozycji uprawniających do odliczenia. Faktury, do których wystawiono faktury korygujące wpisuje się w wysokości po korekcie.

Na kolejnych stronach prezentujemy wniosek wypełniony zgodnie z danymi z przykładu.

4. Korygowanie wniosku

Podatnik ma również prawo do skorygowania uprzednio złożonego wniosku o zwrot VAT za materiały budowlane. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) przez korektę wniosku rozumie się rozszerzenie zakresu żądania lub zgłoszenie nowego żądania, wówczas dokonanie korekty wniosku o zwrot części wydatków polega na uzupełnieniu lub poprawieniu wniosku wcześniej złożonego poprzez złożenie nowego wniosku z ponownie wyliczoną kwotą zwrotu. Gdyby podatnik np. chciał uzupełnić swój wniosek o faktury, na podstawie których może ubiegać się o zwrot, nie musi sporządzać nowego wykazu faktur w całości. Wystarczy, że do składanej korekty wniosku dołączy wykaz faktur z nowymi (wcześniej pominiętymi) pozycjami. Podobnie należy postąpić w przypadku rezygnacji z faktur uprzednio zamieszczonych, Natomiast w części H należy poinformować o zmianach. Jednocześnie należy pamiętać, iż w przypadku złożenia korekty wniosku, termin na wydanie decyzji przez urząd skarbowy biegnie na nowo, stosownie do postanowień art. 167 ustawy Ordynacja podatkowa.