Czy podatnik musi skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury zakupowej? Czy prawo to należy traktować jako obowiązek?

rys. Odliczenie VAT 2011 - prawo czy obowiązek?

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Z treści powołanego przepisu wynika, iż:

• prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zwanego również prawem do odliczenia podatku naliczonego przysługuje jedynie podatnikowi,
   
• podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z którego może skorzystać lub nie,
   
• prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikowi jedynie w zakresie, w jakim towary i usługi, z których nabyciem naliczono ten podatek, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Podatnik nie musi więc odliczyć podatku naliczonego od dokonanych zakupów. Należy jednak mieć na uwadze, iż w takim przypadku nieodliczony podatek VAT nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.

Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.) oraz odpowiednio z art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.) podatku od towarów i usług nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Wyjątek dotyczy jedynie podatku naliczonego, który nie podlega odliczeniu w myśl przepisów ustawy o VAT. Reguluje to art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a) tiret drugie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. a) tiret drugie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w myśl którego, kosztem uzyskania przychodu jest podatek naliczony w tej części, w której zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług - jeżeli naliczony podatek od towarów i usług nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.